Bijen vormen een bijzonder diverse groep. In Vlaanderen komen meer dan 350 soorten bijen voor, waarvan het overgrote deel wilde bijen zijn. In tegenstelling tot de honingbij leven deze soorten meestal solitair: elk vrouwtje bouwt haar eigen nest en zorgt zelf voor haar nageslacht. Daarbij hebben veel soorten heel specifieke voorkeuren, zowel voor voedsel als voor hun nestplaats.
Die nestvoorkeuren lopen sterk uiteen. Ongeveer twee derde van de wilde bijen in Vlaanderen nestelt in de bodem. Ze graven kleine gangetjes in zonnige, droge en vaak schaars begroeide of kale plekken. Andere soorten maken gebruik van holle plantenstengels, kevergangen in dood hout of kleine spleten in muren en hout. Sommige bijen zijn zelfs gespecialiseerd en afhankelijk van heel specifieke omstandigheden of plantensoorten.
Een bijenhotel kan een waardevolle aanvulling zijn, maar ondersteunt slechts een beperkt deel van deze soorten, vooral de bovengronds nestelende bijen. Bovendien is een correcte uitvoering cruciaal: de diameter en diepte van de gaatjes bepalen welke soorten er effectief gebruik van kunnen maken. Slecht afgewerkte gaatjes of verkeerde materialen kunnen bijen zelfs afschrikken of schade berokkenen.
Daarom is het minstens even belangrijk om ook natuurlijke nestgelegenheid te voorzien. Denk aan het bewust laten van stukjes kale, ongestoorde grond, het behouden van dood hout, het laten staan van uitgebloeide plantenstengels of het creëren van ruige hoekjes in de tuin. Door die variatie vergroot je de kans dat verschillende soorten wilde bijen zich kunnen vestigen.
