Houtkanten

Houtkanten en knotbomen geven structuur aan het landschap. Afhankelijk van de standplaats vind je er andere boomsoorten. Iedere houtsoort heeft zijn eigen toepassingen. Ook heel wat dieren zijn ervan afhankelijk: ze vinden er voedsel, een schuilplek of planten er zich voort. Doorheen het hele jaar zijn kanten en knotbomen waardevol. Elke soort bloeit op een ander tijdstip in het voorjaar en trekt op ieder moment verschillende bestuivers aan. In het najaar voorzien de vruchten de dieren van een lekkere maaltijd.

Een nieuwe houtkant aanplanten?

Waar kunnen wij jou bij helpen?

  • uitwerking van voorstellen en plannen bij de aanplant van houtkanten en knotbomenrijen
  • advies rond het te gebruiken plantgoed bij de aanplant van houtkanten en knotbomenrijen
  • onderzoeken subsidiemogelijkheden
  • ondersteuning bij het beheer van houtkanten en knotbomen via onder meer het in contact brengen met knotters via www.goedgeknot.be
  • NIEUW: de samenaankoopactie van Behaag je Tuin. Bestel voordelig je houtkanten tussen 1 september en 31 oktober via www.behaagjetuin.be

Beheer van een houtkant

Ben je eigenaar van één of meerdere houtkanten? Wie eigen houtkanten niet kan of wil beheren en in ons werkingsgebied woont, kan beroep doen op onze knotters na registratie op www.goedgeknot.be.

Wil je zelf aan de slag en zoek je tips? Het filmpje hieronder helpt je op weg. Meer info? Bekijk de beheerfiche over het beheer van houtkanten.

Soorten houtkanten

Afhankelijk van de omgeving vind je soorten die gedijen op droge of natte plekken. Houtkanten of ‘kanten’ op droge standplaatsen bevatten verschillende soorten bomen en struiken: zomereik, hazelaar, lijsterbes, meidoorn, hondsroos, vlier en sporkehout... Op nattere standplaatsen vinden we eerder soorten als zwarte els, wilg, es en (ratel)populier.

In het voorjaar springen de bloesems in het oog. In het najaar vallen de talrijke en kleurrijke zaden op.

Net omdat verschillende soorten er bij elkaar staan, zijn houtkanten en (kap)hagen zo waardevol. Iedere soort bloeit op een ander tijdstip en trekt bepaalde insecten aan. In het najaar leveren de verschillende zaden voedsel aan heel wat verschillende vogels en knaagdieren.

Heb je een vraag? Contacteer ons Download de beheerfiche Subsidies Beplant het Landschap bij aanplant

 

Subsidiemogelijkheden voor aanplant van houtkanten

Heb je interesse om een nieuwe houtkant aan te planten? Dan onderzoeken wij voor jou de subsidiemogelijkheden.

Beplant het Landschap

Onder het motto: ‘Oost-Vlaanderen Klimaatgezond!’ biedt de provincie Oost-Vlaanderen naast de projecten van Regionaal Landschap Meetjesland en Leievallei extra ondersteuning voor de aanplant van een houtkant, heg, bomenrij, hoogstamboomgaard of bos.

Houtige landschapselementen zorgen voor meer biodiversiteit en een gematigder microklimaat. Tegelijk hebben ze een erosiewerend effect, dragen ze bij aan het afremmen en vasthouden van hemelwater en halen ze koolstof uit de lucht. Redenen genoeg om ook een stukje klimaatbestendig landschap te planten.

De provincie Oost-Vlaanderen ondersteunt aanplantingen met een aanzienlijke impact op het landschap en staat in voor 80% van de kosten, of biedt gratis plantgoed aan als je zelf de handen uit de mouwen steekt. Interesse? Neem contact op met Regionaal Landschap Meetjesland. We bekijken met jou de mogelijkheden op maat en coördineren de uitvoering of levering in samenwerking met de provincie.

Welke aanplantingen komen in aanmerking?
Bijkomende houtkanten, heggen, bomenrijen en hoogstamboomgaarden:
  • minimum lengte 100 meter
  • of aaneensluitende aanplanting van minimum 200 stuks
  • hoogstambomen: minimum 12 stuks met een plantafstand van 8 à 10 meter
  • of als deel van een samenhangend open ruimtegebied (bv aaneensluitend valleigebied of bosrijke regio): ook kleinere landschapselementen komen dan in aanmerking
Bijkomend bos en bosomvorming:
Voorwaarden:
  • landschapselementen minimum 5 jaar laten uitgroeien (geen geschoren hagen, geen korte omloophout)
  • uitsluitend gebruik van inheemse soorten en zo veel mogelijk autochtoon genetisch materiaal
  • landschappelijke meerwaarde: private tuinen of erven zonder uitstraling naar het omliggend landschap komen niet in aanmerking

 

LANDSCHAPSBEHEER OP MAAT

Sinds een twintigtal jaar spannen we ons in om het karakteristieke landschap met haar kleine landschapselementen (KLE’s) in het Meetjesland te behouden en te versterken. Dit gebeurt onder meer dankzij het verlenen van subsidies voor aanplantingen en het graven van poelen. Maar planten en aanleg alleen volstaan niet.

Om een duurzame impact te hebben op het landschap en klimaat is optimaal beheer noodzakelijk om aanplanten gezond oud te laten worden. Bomen moeten gesnoeid, hagen geschoren, houtkanten afgezet, perceelsranden gemaaid, poelen geruimd en nestkasten gecontroleerd en gereinigd worden. Goed beheer is dus minstens even belangrijk, zo niet belangrijker!

Slecht beheerde landschapselementen worden vaak aanzien als een last die men liever kwijt is dan rijk en zijn in veel gevallen gedoemd om te verdwijnen… Vaak zetten eigenaars zich ijverig in om de realisaties te onderhouden en te beheren. Maar dikwijls weten ze niet goed hoe en/of wanneer ze aan de slag moeten. Soms wordt er zelfs helemaal niet beheerd en dreigen inspanningen en kosten tevergeefs geweest te zijn. Knotbomen scheuren uit, nestkasten vallen uit elkaar, toppen van hoogstammige bomen kraken af en poelen verlanden, dit hypothekeert uiteindelijk de verdere groei en ontwikkeling van ons landschap en onze natuur.

Ook op vlak van beheersovereenkomsten in samenwerking met de Vlaamse Landmaatschappij leert de praktijk dat landbouwers problemen ervaren bij het beheren van de KLE’s. Zij hebben nood aan persoonlijke begeleiding en advies en gesprekken met de bedrijfsplanners. Zo ervaren ze bijvoorbeeld de periode tussen aanplant en start van een eventuele beheerovereenkomst als een drempel. Zo kan een knotbomenrij bijvoorbeeld pas na ongeveer 5 jaar na aanplant worden opgenomen in een beheerovereenkomst, maar in de periode ervoor is nauwkeuring onderhoud absoluut noodzakelijk om de knotbomenrij te laten in aanmerking komen voor een beheerovereenkomst. Daarnaast zijn bepaalde voorwaarden die gesteld worden dikwijls limiterend en geven een averechts effect.

Hoe gaan wij te werk?

Regionaal Landschap Meetjesland wil daarom een methodiek ontwikkelen waarbij we gericht particulieren en landbouwers stimuleren en ondersteunen in het onderhoud van hun KLE’s. We doen een bevraging naar de bereidheid om mee te werken en zullen proberen de meest voorkomende problemen vast te pinnen en hier oplossingen voor te bieden. Vervolgens maken we een analyse van de aanwezige KLE’s en formuleren we concrete beheermaatregelen op maat van de eigenaar.

Vandaag worden –onder meer door vzw RLM- al inspanningen geleverd om openbare besturen te ondersteunen. Zo wordt het LOB (Loket Onderhoud Buitengebied) verder uitgebouwd en worden samenwerkingen met gemeentebesturen en groendiensten uitgewerkt. Tal van realisaties gebeuren echter op privaat initiatief, aangezien zij ook een grote bijdrage leveren aan de omgevingskwaliteit, is ook hier beheer onontbeerlijk. Daarom wordt een aangepaste methodiek ontwikkeld, specifiek voor landbouwers en particulieren: LANDSCHAPSBEHEER OP MAAT.

Dit project werd mogelijk gemaakt met de steun van het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.